Bakı. Trend:
Xəbər verdiyimiz kimi, Azərbaycanda fəaliyyət göstərən
banklar və xarici bankların yerli filiallarında ayrı-ayrı risk
növləri üzrə stres-testlər aparılacaq.
Trend-in əldə
etdiyi məlumata görə, stres-test modelinin qiymətləndirilməsi
zamanı bankın stres-test proqramının tərtibi və tətbiqinə məsul
əməkdaşlarına müxtəlif suallar veriləcək.
Məsul əməkdaşlar sözügedən suallara cavab verməyə hazırlıqlı
olmalıdırlar.
Stres-test modelinin qiymətləndirilməsi zamanı
ünvanlana biləcək suallar
1. Mərkəzi Bank tərəfindən təqdim olunan proqnozlardan başqa
hansı makro proqnozlardan istifadə olunub?
- Bu ssenarilər nə üçün və necə seçilib?
- Bu seçim necə əsaslandırılır?
2. Bu stres-testlər bankın üzləşdiyi əsas riskləri kifayət
qədər əhatə edirmi?
- Stres-test kredit və likvidlik riskini necə əks etdirir?
- Daha qranular data/testlərdən istifadə düşünülübmü, müzakirə
olunubmu? - Hansı digər testlərin keçirilməsi düşünülüb və niyə
keçirilməyib?
3. İstifadə olunmuş ssenarilər nə dərəcədə sərt və
mümkündür?
- Ssenarinin sərtliyi necə seçilib?
- Ssenarinin müddəti necə seçilib?
- Tərs stres-testlərdən istifadə olunubmu?
4. Bank dinamik, yoxsa statik balans fərziyyəsinə
əsaslanıb?
- Nə üçün bu seçim edilib?
- Stres-test keçirmək üçün əsas məqsəd nə olub?
- Nəticələr hansı istiqamətdə təhlil və istifadə olunacaq?
5. İstifadə olunan modellər nə üçün seçilib?
- Digər modellər nəzərdən keçirilibmi?
- Hansı əhəmiyyətlilik göstəricilərinə əsaslanıb?
- Modellərlə bağlı hansı risklər nəzərdə saxlanılır?
- Həssaslıq testləri üzrə hazırkı modellər/yanaşmalar nə üçün
seçilib? - Ssenarilər tarixi, yoxsa hipotetik hadisələrə əsaslanır?
6. Stres-testin keçirilməsi zamanı hansı fərziyyə və ekspert
mülahizələrindən istifadə edilib?
- Bank bu halları necə müəyyən edib və qiymətləndirir?
- İdarə Heyəti və Riskləri İdarəetmə Komitəsi bu tip hallardan nə
dərəcədə məlumatlıdır və onlarla müzakirə edilibmi?
7. Bankda stres-testlərin keçirilməsi üçün yetərli data
varmı?
- İstifadə olunan datanın mənbəyi haradır?
- Data istifadədən öncə yoxlanılırmı?
- Datalar üzrə hansısa çatışmazlıqlar varmı və aradan
qaldırılması üçün nə edilib?
8. Stres-testlərdə ikinci təsir dalğası, risklər arasında
əlaqələr necə nəzərə alınıb?
- Risklər arasında hansı əlaqələr stres-testdə əks olunub?
- Hansı əlaqələr əks edilməyib və nə üçün bu seçim edilib?
- Digər risklərin likvidlik risklərinə təsiri
qiymətlənidirilibmi?
9. Stres-testlər requlyativ tələbdən daha sıx tezliklə
keçirilirmi?
10. Stres-test proqramı sənədləşdirilibmi və bu Qaydanın
tələbləri ilə uyğunluq təşkil edirmi?
11. Stres-testlərin keçirilməsi üçün məsuliyyət və iş
bölgüsü aparılıbmı?
- Digər struktur bölmələr nə dərəcədə prosesdə iştirak
edirlər? - Əgər vahid struktur tərəfindən hazırlanırsa, digər struktur
bölmələr nə dərəcədə məlumatlandırılır? - Əgər fərqli struktur vahidlər stres-testin hazırlanmasında
iştirak edirlərsə, sonda necə koordinasiya olunur və
birləşdirilir?
12. İdarə Heyəti stres-testlərin modellərindən nə dərəcədə
məlumatlıdır?
- Ən son nə zaman müzakirə aparılıb?
- Hansı məsələlər müzakirə olunub?
- Nəticəsi necə olub və hansı müvafiq dəyişikliklər edilib?
13. Daxili audit stres-testlərlə bağlı hansı yoxlamaları
həyata keçirir və nə nəticələr əldə olunub?
14. Bankda stres- testlərin aparılması üçün kifayət qədər
resurs varmı?
- Bank öz əməkdaşlarının müvafiq bilik və bacarıqlara malik
olmasını necə qiymətləndirir? - Əməkdaşların təlim-tədris ehtiyacları ödənilirmi?
- Digər hansı resursların inkişaf etdirilməsinə ehtiyac var?
- Bank stres-testlərin aparılması üçün kənar şəxslərdən dəstək
alırmı? - Əgər alırsa kənar şəxsin bu istiqamətdə adekvat resurslara
malik olmasını necə müəyyən edir?
Qeyd edək ki, yeni qərar iyunun 7-də qüvvəyə minəcək.
