Bakı. Trend:
Texnologiyaların iqtisadi artımın əsasına çevrildiyi bir dövrdə,
Azərbaycan şirkəti NOVUM proqram təminatının hazırlanması, dərin
məlumat analitikası, ERP (Enterprise Resource Planning), həmçinin
süni intellekt kimi rəqəmsal xidmət sahələrində regionun əsas
oyunçularından biri kimi mövqelənir.
Biz şirkətin təsisçiləri Ayaz Əfəndi və Emin Əsədovla inkişaf
strategiyası, beynəlxalq nəticələr və ölkənin rəqəmsal
transformasiyasının yeni mərhələsi haqqında danışdıq.
— NOVUM lokal İT şirkəti kimi başlamışdı. Hansı məqamda
başa düşdünüz ki, şirkət beynəlxalq səviyyədə oynaya
bilər?
Əvvəldən biz şirkəti podratçı kimi yox, ekspertiza mərkəzi kimi
qururduq. Biz mürəkkəb layihələrə fokuslandıq — ERP tətbiqləri,
analitik platformalar, inteqrasiya həlləri. Bu isə yüksək
kompetensiya və beynəlxalq standartlara ciddi uyğunluq tələb
edirdi.
Zamanla biz lokal bazardan kənara çıxdıq. Bu gün artıq deyə
bilərik ki, İT xidmətlərinin ixracında əhəmiyyətli həcmə nail
olmuşuq — və bu, təsadüfi deyil, sistemli işin nəticəsidir. Bu,
Azərbaycanda yaradılan intellektual məhsulun qlobal rəqabətə
davamlı olduğunu göstərir.
— NOVUM bu gün regionda Microsoft-un ən böyük servis
provayderidir. Bu statusun arxasında nə dayanır?
Bu status iri layihələrin, sertifikatların həcminin və
ekspertiza dərinliyinin nəticəsidir. Biz fəxr edirik ki, Yaxın Şərq
və Mərkəzi Asiya regionunda xidmətlərimizin 90%-i azərbaycanlı
mütəxəssislər tərəfindən təqdim olunur.
Bu, yerli kompetensiyaya və gənc istedadlara etdiyimiz
investisiyaların nəticəsidir. Vaxtilə biz universitet məzunlarının
işə qəbulu proqramlarına ciddi resurs ayırmışıq.
Microsoft-un ən böyük yerli servis provayderi olmaq çox ciddi
beynəlxalq tələblərlə işləmək deməkdir. Bu, qlobal təcrübələrə
çıxış, qabaqcıl texnologiyalar və davamlı keyfiyyət auditidir.
Müştərilər üçün bu, sabitlik və etibarlılıq siqnalıdır. Bizim
üçün isə yüksək standartlara uyğun olmaq öhdəliyidir.
— Siz həmçinin qlobal vendorlardan birbaşa dəstək
aldığınızı qeyd etmisiniz. Bu nəyi göstərir?
Bəli, son 3 ildə Microsoft tərəfindən Azərbaycan hüquqi
şəxsimizə ölkə xaricində göstərilən xidmətlərə görə təşviqlər və
rebate-lər şəklində ciddi dəstək verilib. Məsələn, Yaxın Şərq
regionunda artıq süni intellekt üzrə bir neçə iri uğurlu layihəmiz
var.
Qlobal vendorların birbaşa dəstəyi çox vacib göstəricidir. Bu
ödənişlər formal xarakter daşımır — yalnız yüksək səviyyəli
tətbiqlər, müştəri məmnuniyyəti və proqram tələblərinə uyğunluq
göstərən şirkətlərə verilir.
Bu, NOVUM-un yüksək beynəlxalq standartlara uyğunluğunu
təsdiqləyir və əslində bizim kompetensiyamızın xarici müstəqil
təsdiqidir.
— Siz proqram təminatı, data analitika, ERP və AI
sahələrində fəaliyyət göstərirsiniz. Hansı istiqaməti daha strateji
hesab edirsiniz?
Bu gün bu istiqamətləri ayrı-ayrılıqda qiymətləndirmək çətindir.
ERP analitikasız sadəcə uçotdur. Data AI-sız sadəcə məlumatdır.
Proqram mühəndisliyi data arxitekturasız parçalanmış həllərdir.
Biz inteqrasiya olunmuş rəqəmsal ekosistemlər qururuq:
ERP idarəetmə bazasını yaradır,
BI şəffaflıq təmin edir,
Data platformaları məlumatı konsolidasiya edir,
AI intellektual qat əlavə edir,
Software Engineering isə miqyaslana bilməni təmin edir.
Məhz bu komplekslik şirkətin uzunmüddətli dayanıqlığını təmin
edir.
— AI və rəqəmsal transformasiya milli prioritet elan
olunub. Bu bazara necə təsir edir?
Bu, strateji siqnaldır. Dövlət texnologiyanı prioritet kimi
müəyyən edib və məsuliyyəti institusional səviyyəyə qaldırırsa, bu
artıq bəyanatdan sistemli islahatlara keçid deməkdir.
Biz bunu ölkə üçün tarixi imkan kimi görürük. NOVUM artıq
beynəlxalq təcrübəyə malikdir və indi bu kompetensiyanı dövlət
səviyyəsində miqyaslamaq imkanı yaranıb.
— Yeni rəqəmsal dövlət arxitekturasında NOVUM-un rolunu
necə görürsünüz?
Dövlət rəqəmsal transformasiyanı və süni intellektin tətbiqini
milli prioritet elan etdikdə, söhbət sadəcə ayrı-ayrı İT həllərin
tətbiqindən getmir. Əslində, bu, bütün dövlət idarəçiliyi
arxitekturasının transformasiyası deməkdir.
Bizim fikrimizcə, belə bir transformasiyanın onsuz qeyri-mümkün
olduğu bir neçə fundamental istiqamət mövcuddur:
Vahid rəqəmsal arxitekturanın yaradılması:
Söhbət dövlətin ümumi platformalarından, məlumat standartlarından
və qurumlararası inteqrasiyadan gedir. Bu olmadan rəqəmsallaşma
bir-biri ilə zəif əlaqədə olan dağınıq sistemlər toplusuna
çevrilir.
Məlumatların strateji aktiv kimi
qiymətləndirilməsi: Dövlət məlumatları milli sərvət kimi
görməlidir. Keyfiyyətli məlumatlar, vahid idarəetmə standartları və
qurumlararası məlumat mübadiləsi analitika və süni intellektin
tətbiqi üçün əsasdır.
Süni intellektin (AI) dövlət idarəçiliyində praktiki
tətbiqi: Bura iqtisadi proseslərin proqnozlaşdırılması,
fırıldaqçılığın aşkarlanması, dövlət xidmətlərinin
avtomatlaşdırılması və məlumatlara əsaslanan qərarların qəbuluna
dəstək kimi tapşırıqlar daxildir.
Vahid rəqəmsal dövlət platformalarının
inkişafı: Xidmət portalları, identifikasiya sistemləri,
elektron sənəd dövriyyəsi və maliyyə sistemləri vətəndaşların və
biznesin dövlətlə qarşılıqlı əlaqəsini sürətli və şəffaf edir.
Güclü texnoloji ekosistemin formalaşdırılması:
Dövlətin özəl texnologiya şirkətləri, universitetlər və beynəlxalq
tərəfdaşlarla aktiv əməkdaşlığı burada həlledici rol oynayır.
Məhz belə kompleks inkişaf ölkələrə sadəcə texnologiyaları
tətbiq etməyə deyil, həm də müasir, səmərəli və həqiqətən rəqəmsal
bir dövlət qurmağa imkan verir.
— Şirkətin uzunmüddətli məqsədi nədir?
Gələcək bilik iqtisadiyyatınındır. Artıq ixrac xammal yox,
intellektlə ölçülür.
Biz azərbaycanlı şirkət olaraq gəncləri İT sahəsinə cəlb etməyə
davam edəcəyik. NOVUM artıq ixrac edir və beynəlxalq tanınma
qazanıb. Növbəti addım bu rolu gücləndirmək və Azərbaycanı qlobal
rəqəmsal iqtisadiyyatda görünən oyunçuya çevirməkdir.
