Bakı. Trend:
Son aylarda Azərbaycanda kibertəhlükəsizlik ölkənin media
gündəmində aparıcı mövzulardan birinə çevrilib. Rəqəmsal
xidmətlərin genişlənməsi, bulud sistemlərinin, mobil tətbiqlərin və
bağlı infrastrukturların kəskin artımı təhlükəsizliyə yanaşmanın
köklü şəkildə dəyişməsini tələb edir.
Bu şəraitdə avtomobil sektoru artıq yalnız texniki yox, həm də
rəqəmsal təhlükəsizlik baxımından qiymətləndirilir. Çünki müasir
elektromobil — dörd təkər üzərində hərəkət edən kompleks kompüter
sistemidir.
Premium seqmentdə isə gözlənti sadədir: avtomobil həm yol
təhlükəsizliyində, həm də məlumat təhlükəsizliyində yüksək standart
təqdim etməlidir. Volvo bu istiqamətdə öz strategiyası, real
texnoloji addımları və şəffaf yanaşması ilə fərqlənir.
Volvo Elektromobilləri: Rəqəmsal təhlükəsizlikdə
yeni mərhələ
Volvo-nun onilliklərdir davam edən təhlükəsizlik fəlsəfəsi bu
gün rəqəmsal sferada daha da güclənir. Elektromobillərdə yüzlərlə
sensor, idarəetmə bloku və əlaqə modulu vahid kibertəhlükəsizlik
arxitekturası altında birləşdirilir.
Hər bir komponent real vaxtda monitorinq edilir, potensial
zəifliklər isə erkən mərhələdə aşkarlanaraq aradan qaldırılır.
Bu prosesə iki xüsusi təhlükəsizlik qrupu nəzarət edir:
PSIRT və SIRT — 24/7 rəqəmsal nəzarət sistemi
– PSIRT (Product Security Incident Response Team)
– SIRT (Security Incident Response Team)
Bu komandalar zəiflik bildirişlərini analiz edir, riskləri
kateqoriyalara ayırır və zəruri hallarda avtomobilə dərhal
təhlükəsizlik yaması göndərirlər. Yəni Volvo kibertəhlükəsizliyə
reaktiv deyil, proaktiv şəkildə yanaşır.
OTA yeniləmələri: təhlükəsizlik servisə bağlı
deyil
2022 model ilindən etibarən bütün Volvo avtomobilləri inkişaf
etmiş OTA (Over-the-Air) sistemi ilə təchiz olunub. Bu sistem
yalnız multimedia bloklarını deyil, həm də:
– əsas idarəetmə modullarını,
– enerji bölüşdürmə sistemlərini,
– şarj alqoritmlərini,
– təhlükəsizlik protokollarını
uzaqdan yeniləməyə imkan verir.
Avtomobil servis mərkəzinə getmədən təhlükəsizlik yeniləmələrini
alır — bu, kibertəhlükəsizliyin ən effektiv mexanizmlərindən
biridir.
Mobil tətbiq vasitəsilə nəzarət — premium seqment üçün
real üstünlük
OTA prosesinin güclü tərəflərindən biri də sürücünün bu sistemi
mobil tətbiq vasitəsilə idarə edə bilməsidir.
Volvo-nun rəsmi mobil tətbiqi vasitəsilə istifadəçi:
– təhlükəsizlik yeniləmələri barədə ani bildiriş alır,
– yeniləmələrin statusunu izləyir,
– enerji və proqram təminatı göstəricilərini yoxlayır,
– uzaqdan kilidləmə, iqlimə hazırlıq və şarj kimi funksiyaları
idarə edir.
Bu o deməkdir ki, kibertəhlükəsizlik yeniləmələri ilə bağlı
bildirişlər istifadəçinin smartfonuna göndərilir, quraşdırma
prosesi isə birbaşa avtomobildə həyata keçirilir. Bu, prosesi xeyli
sadələşdirir və servis mərkəzinə müraciət ehtiyacını aradan
qaldırır.
Azərbaycan bazarı üçün xüsusi məna daşıyan fakt:
Volvo hazırda Azərbaycanda premium seqmentdə fəaliyyət göstərən
Avropalı avtomobil istehsalçıları arasında rəsmi şəkildə tam
funksional mobil tətbiqi aktivləşdirən yeganə brenddir.
Bu, istifadəçiyə həm rahatlıq, həm də əlavə təhlükəsizlik qatı
təqdim edir.
Çoxqatlı şifrələnmə və seqmentləşdirilmiş giriş
nəzarəti
Volvo avtomobil daxilindəki bütün kommunikasiya kanallarını
çoxqatlı şifrələmə ilə qoruyur:
– batareya idarəetmə sistemi,
– telematika qovşaqları,
– şarj interfeysləri,
– bulud əlaqələri.
Giriş icazələri sərt şəkildə seqmentləşdirilib — yəni hər bir
modul yalnız öz funksional sahəsinə çıxış əldə edir. Bu yanaşma
icazəsiz müdaxilə ehtimalını ciddi şəkildə məhdudlaşdırır.
Bulud əlaqələrinin müdafiəsi: Upstream Security
əməkdaşlığı
Volvo Cars bulud əlaqələrinin qorunması üçün Upstream Security
ilə əməkdaşlıq edir. Sistem:
– avtomobilin telemetriya məlumatlarını,
– şarj davranışını,
– uzaqdan idarəetmə fəaliyyətini
anomaliya aşkarlama alqoritmləri ilə analiz edir. Şübhəli
aktivlik aşkarlandıqda müdaxilə real vaxtda bloklanır.
Risk-əsaslı təhlükəsizlik modelinin
üstünlüyü
Volvo elektromobillərinin təhlükəsizlik arxitekturası
risk-əsaslı yanaşma üzərində qurulub. Hər bir komponentin potensial
riski ayrıca qiymətləndirilir və müdafiə tədbirləri bu riskə
uyğunlaşdırılır.
Bu yanaşma aşağıdakı sistemlərdə çoxqatlı müdafiə yaradır:
– elektrik ötürücü sistemlər,
– batareya idarəetmə modulları,
– daxili şəbəkə infrastrukturu,
– avtomobilin rəqəmsal platforması bütövlükdə.
Beləliklə, bütün rəqəmsal ekosistem vahid təhlükəsizlik
perimetri altında fəaliyyət göstərir.
Nəticə: gələcəyin nəqliyyatı üçün güclü fundamental
baza
Kibertəhlükəsizlik mövzusu Azərbaycanda strateji prioritetə
çevrilərkən, Volvo elektromobilləri həm fiziki, həm elektrik, həm
də rəqəmsal təhlükəsizlik sahəsində ən yüksək standartları təqdim
edən premium brend kimi fərqlənir.
OTA yeniləmələri, çoxqatlı şifrələnmə, PSIRT/SIRT monitorinqi və
rəsmi mobil tətbiqin aktiv fəaliyyəti Volvo-nu gələcəyin
nəqliyyatında lider mövqeyə çıxarır.
Volvo — yalnız yol təhlükəsizliyini deyil, məlumatlarınızı da
qoruyan avtomobildir.
