Antarktida sahillərinin altında yüz milyonlarla il əvvələ aid superkontinent olan qədim Hondvananın izləri ola bilər. Avstraliya Milli Universitetinin geoloqları Antarktida yaxınlığındakı dəniz çöküntülərində rast gəlinən bəzi mineralların həmin qədim kontinentin özünə xas olanlarla oxşar ola biləcəyinə dair sübutlar aşkar ediblər.
Modern.az xəbər verir ki, Hondvana müasir Afrika, Qərbi Amerika, Antarktida, Avstraliya və Hindistan yarımadasının ərazilərini əhatə edən möhtəşəm bir quru kütləsi idi.
Qeyd etmək vacibdir ki, Hondvana təxminən 650–450 milyon il əvvəl formalaşıb. “Earth and Planetary Science Letters” jurnalında dərc olunan yeni bir tədqiqat göstərir ki, Antarktida bu qədim superkontinentdən əhəmiyyətli miqdarda material toplayıb.
Hondvananın görünüşünü yaratmaq asan deyil: yüz milyonlarla il ərzində qədim geoloji strukturların əksəriyyəti eroziyaya məruz qalıb. Buna görə də tədqiqatçılar Antarktida buz təbəqəsinin birbaşa altında yerləşən sübutlarla bağlı zarafat etməməyə qərar veriblər.
Onlar həmçinin okean çöküntülərindən əldə edilən sirkoniumu təhlil ediblər. Bu minerallar tərkibində uran və torium saxlayır: məhz buna görə də radioaktiv parçalanma prosesi vasitəsilə onların yaşını müəyyən etmək mümkündür. Beləliklə, sirkonium əslində süxurun yaranma vaxtı haqqında məlumatı özündə saxlayan bir növ geoloji “illər” rolunu oynayır.
Alimlər belə dənəcikləri təhlil edərək onların izlədiyi yolu müəyyən edə və Hondvananın formalaşması dövründə Antarktida ola biləcək ərazilərə aid sübutları kənarlaşdıra biliblər.
Tədqiqatın nəticələri diqqətəlayiq idi. Son məlumatlara əsasən, qlobal məlumat bazasında Kambri dövrünün əvvəlindən sonunadək olan dövrü əhatə edən kırıntılı sirkonların təxminən 46%-i Antarktidadan qaynaqlanmış ola bilər. Bu hissədə orta sirkon miqdarı 55%-ə yaxın idi.
Əvvəlki tədqiqatçıların fikirlərinə istinadən, Qondvananın geoloji materialının formalaşmasında Antarktidanın əhəmiyyətli töhfələrini qeyd etmək yerinə düşər.
Çox qədim dağlar və superkontinentlər alimlərin diqqətindən yalnız geologiya nöqteyi-nəzərindən yayınmır.
“Georgian” sistemləri iqlimə təsir etmək üçün nəzərdə tutulub: bunlar havada yayılan yağların axınını, tullantıların paylanmasını və məsamələrin şüşələşmə prosesini dəyişdirir. İqlimi dəyişməklə və sizin köməyinizlə siz öz şüurunuza həyat və inkişaf qazandıra bilərsiniz.
Bundan əlavə, qədim Antarktida ilə bağlı tədqiqatlar həyatın inkişafında böyük dəyişikliklərin baş verdiyi dövrdə Yerin necə olduğunu daha yaxşı anlamağımıza kömək edə bilər.
Bu gün Antarktidanı ekstremal və ya çox aşağı temperaturlar və sərt iqlim şəraiti olmadan görmək və hiss etmək mümkündür. Lakin yüz milyonlarla il əvvəl bu region tamamilə fərqli bir görkəmə malik idi. Hondvananın hissələrinin birləşməsi zamanı formalaşmış və bu ərazidə yerləşən nəhəng dağ sistemləri mövcud ola bilərdi.
Daha əvvəlki dövrlərdə isə belə bir ehtimal irəli sürülmüşdü ki, təxminən bir milyard il əvvəl (Hondvana formalaşmazdan əvvəl) burada miqyasına görə müasir Himalay dağları ilə müqayisə oluna biləcək dağ silsilələri yaranıb.
Yeni tədqiqat bu qədim dünyanın yenidən qurulması üçün əlavə geoloji məlumatlar təqdim edir.
Tədqiqatçılar Antarktida buzlaqlarının altında qədim Hondvana fraqmentlərinin tam olaraq harada yerləşdiyini müəyyən etmək üçün sirkon minerallarını öyrənməyə davam edə bilərlər.
Əldə edilən nəticələr həmçinin qədim Yer kürəsinin iqlim modellərinin təkmilləşdirilməsinə və həyatın təkamül etdiyi şəraitdə superkontinentlərin və dağ silsilələrinin oynadığı rolun aydınlaşdırılmasına kömək edə bilər.
Antarktida planetin ən az tədqiq olunmuş bölgələrindən biri olaraq qalır; buna görə də, onun buzaltı relyefi Yerin yüz milyonlarla il əvvəlki vəziyyətinə dair mühüm sübutlar ehtiva edə bilər.
