Orta Dəhliz regional inteqrasiyanın və iqtisadi əməkdaşlığın
təməl daşıdır .
Bunu Trend-ə
özəl müsahibəsində Türk Dövlətləri Təşkilatının (TDT) Baş katibi
Kubanıçbek Ömüraliyev bildirib.
Ömüralıyev qeyd edib ki, “Türk Dünyası – 2040 Baxışı”
çərçivəsində Orta Dəhlizin inkişafı strateji prioritet kimi müəyyən
olunub – bu, Şərqlə Qərbi birləşdirən ən qısa və təhlükəsiz
marşrut, eləcə də türk ölkələrinin qlobal logistika şəbəkələrinə
inteqrasiyasını təmin edən əsas amildir.
“Bu baxımdan Orta Dəhliz regional inteqrasiyanın və iqtisadi
əməkdaşlığın təməl daşıdır. O, Şimal Dəhlizi ilə müqayisədə tranzit
məsafəsini 2000 kilometr azaldır və Çinlə Avropa arasında yüklərin
cəmi 15 günə çatdırılmasına imkan yaradır — bu isə dəniz nəqliyyatı
ilə müqayisədə üç dəfə sürətlidir. Bu marşrutun potensialının tam
reallaşdırılması türk dövlətləri arasında sıx əlaqələndirmənin
olmasını tələb edir. Çin–Qırğızıstan–Özbəkistan dəmir yolu kimi
birgə infrastruktur layihələri vasitəsilə – ki, bu dəhlizin əsas
elementi hesab olunur – üzv dövlətlər tranzitin səmərəliliyini
xeyli artırır və illik buraxıcılıq qabiliyyətini 15 milyon tona
qədər genişləndirirlər. Eyni zamanda, Orta Dəhlizin uğuru üçün
gömrük və logistika proseslərinin müasirləşdirilməsi də az
əhəmiyyət kəsb etmir,” – deyə o bildirib.
Türk Dövlətləri Təşkilatının baş katibi qeyd edib ki, Azərbaycan
və digər üzv ölkələr ePermit (elektron nəqliyyat icazələri), eCMR
(elektron yük-nəqliyyat qaimələri) və eTIR (elektron gömrük tranzit
sistemi) kimi sistemləri uğurla tətbiq edirlər. Bu isə beynəlxalq
daşımaları daha sürətli, sadə və şəffaf edir.
“2025-ci ilin yanvarında Bakıda TDT-nin gömrük xidmətləri
rəhbərlərinin görüşü zamanı eTIR sisteminin tam tətbiqinə dair
regional Yol Xəritəsinin imzalanması bu prosesdə mühüm mərhələ
oldu. Bu addım regionda daha səmərəli və təhlükəsiz ticarət
axınlarının formalaşmasına yol açdı. 2022-ci ilin Səmərqənd
Sammitində qəbul olunmuş sadələşdirilmiş gömrük dəhlizləri və
beynəlxalq yükdaşımalarla bağlı razılaşmalarla birgə bu təşəbbüslər
Orta Dəhlizi daha da möhkəmləndirir, türk dövlətlərini regional
əlaqəlilik, səmərəlilik və dayanıqlılıq nümunəsinə çevirir,” – deyə
o əlavə edib.
Qeyd edək ki, Orta Dəhliz region ölkələrindən keçən və Asiyanı
Avropa ilə birləşdirən nəqliyyat-ticarət marşrutudur. O, ənənəvi
Şimal və Cənub dəhlizlərinə alternativ kimi çıxış edir.
Marşrut Çindən başlayaraq Qazaxıstan, Özbəkistan və Türkmənistan
kimi Mərkəzi Asiya ölkələrindən keçir. Daha sonra Xəzər dənizini,
Azərbaycanı, Gürcüstanı və Türkiyəni keçərək Avropaya çıxır. Orta
Dəhliz dəniz yollarından daha qısa quru marşrut kimi Asiyanın şərq
bölgələrini, o cümlədən Çini, Avropa ilə birləşdirir.
