Bakı. Trend:
Süni intellekt sahəsinə qlobal investisiya sürətlə artmaqda
davam edir və xərclərin 2025-ci ildə 1,48 trilyon dollara çatacağı
gözlənilir ki, bu da əvvəlki ilə nisbətən təxminən 50% çoxdur.
Trend xəbər verir ki,
analitiklər bu rəqəmin 2026-cı ilə qədər 2 trilyon dolları
keçəcəyini və 2029-cu ilə qədər 3,3 trilyon dollar səviyyəsində
olacağını proqnozlaşdırırlar. Onlar hesab edirlər ki, bütün bunlar
süni intellekt sahəsini son onilliklərin ən sürətlə genişlənən
texnologiyalarından birinə çevirir.
Süni intellekt startaplar və qısamüddətli trendlər sahəsindən
kənara çıxır, elektrik enerjisi və ya internetin bir vaxtlar etdiyi
kimi dünyanın iqtisadi təməlinin bir hissəsinə çevrilir. Hökumətlər
və özəl şirkətlər data mərkəzlərini genişləndirir, qabaqcıl
hesablama çipləri alır və rəqəmsal potensiallarını gücləndirmək
üçün bulud infrastrukturu inkişaf etdirir. Artıq qlobal təsir
balansı getdikcə ərazi və ya təbii sərvətlərlə deyil, hesablama
gücü ilə ölçülür.
Bununla yanaşı, süni intellektin geniş yayılmış iş yerlərinin
itirilməsinə səbəb ola biləcəyi ilə bağlı ictimai narahatlıq da
qalır, amma əmək bazarı statistikası daha mürəkkəb bir reallığı
göstərir. ABŞ-da işsizlik 2023-cü ilin ortalarından bəri bir qədər
artıb – avtomatlaşdırma səviyyəsi aşağı olan sənaye sahələrində 0,8
faiz bəndi və yüksək rəqəmsal sektorlarda 0,7 faiz bəndi təşkil
edib. İqtisadçılar qeyd edirlər ki, bu dəyişikliklər
avtomatlaşdırmanın özündən daha çox geniş iqtisadi şərtlərlə
bağlıdır. Artım yavaşladıqca, şirkətlər xərcləri azaldır ki, bu da
çox vaxt daha az səmərəli əməliyyatlarda çalışan işçilərə təsir
göstərir.
Tarix boyu yeni texnologiyalar əmək bazarını aradan qaldırmaq
əvəzinə, onu yenidən formalaşdırıb. Maşınlar əl işlərini əvəz edib,
kompüterlər sənədləşmə işlərini asanlaşdırıb. İndi süni intellekt
təkrarlanan tapşırıqları öz üzərinə götürür və bu, insanları
təhlilə, yaradıcılığa və qərar qəbuletməyə diqqət yetirməyə sövq
edir. Analitiklərə görə, bu kontekstdə məşğulluq dəyişir, yeni
şəraitə uyğunlaşma və davamlı öyrənmə vacib bacarıqlara
çevrilir.
İqtisadçılar süni intellektinin növbəti onillikdə qlobal
məhsuldarlıq artımına hər il təxminən 0,3 faiz bəndi əlavə edə
biləcəyini təxmin edirlər. Onların qənaətinə görə, AI
texnologiyaları yaxın gələcəkdə adambaşına bir neçə min dollar
əlavə gəlir gətirə bilər.
Mütəxəssislər süni intellektinin gələcəyi üçün bir neçə mümkün
istiqamət müəyyən edirlər. Bu, texnoloji tərəqqinin tarixi modelini
izləyə, maşınların əksər malları istehsal etdiyi bolluq dünyası
yarada, nəzarətlə bağlı narahatlıqlar doğura və ya insanların və
süni intellektinin birlikdə işlədiyi bir modelə gətirib çıxara
bilər. Süni intellektin insanın imkanlarını artırdığı sonuncu
ssenari artıq formalaşmaqdadır.
