Bakı. Trend:
Genişlənmə üzrə Avropa komissarı Marta Kos, artan qlobal
qeyri-sabitlik kontekstində Orta Dəhlizin, xüsusən də Cənubi
Qafqazdan keçən marşrutunun Avropada ticarət, enerji və rəqəmsal
bağlantı üçün həyati alternativ kimi strateji əhəmiyyətini
vurğulayıb.
X sosial şəbəkəsində yayımlanan video müraciətində Kos qeyd edib
ki, coğrafiya və etibarlı infrastruktur hazırda Avropa iqtisadi
təhlükəsizliyinin mərkəzindədir.
“Biz Avropanın ticarət yollarını və enerji əlaqələrini tamamilə
təhlükəsiz olmayan bir dünyada daha təhlükəsiz edə bilərik. Uzun
müddət Avropanı Asiya ilə birləşdirən iki yola etibar etmişik:
Rusiyadan keçən şimal yolu və Qırmızı dəniz və Süveyş kanalından
keçən cənub yolu. Lakin münaqişələr bu yolları etibarsız edir”, –
deyə o bildirib.
Kos ənənəvi şimal və cənub marşrutlarının həssas hala gəldiyini
qeyd etdi. Bir çox gəmi Ümid Burnu ətrafında uzun bir yol qət etmək
məcburiyyətində qalır.
O, xüsusilə Qafqaz bölgəsinin artan əhəmiyyətinə diqqət
çəkdi:
“Uçuş xəritəsinə baxın: İranda müharibə başlayandan bəri, demək
olar ki, bütün təyyarələr Qafqazdan uçub. Məhz burada, Orta Dəhliz
vasitəsilə ticarət, enerji və rəqəmsal əlaqələrimizi təmin edə
bilərik. O, Avropa ilə Asiyanı Türkiyə və Cənubi Qafqaz vasitəsilə
birləşdirir”.
Kos qeyd etdi ki, Orta Dəhliz boyunca ticarət həcmi 2022-ci illə
müqayisədə artıq dörd dəfə artıb və bu, onun artan potensialını
nümayiş etdirir. Lakin, yüklərin çatdırılma müddəti hazırda 45 günə
çata bilər. Aİ-nin məqsədi yolları, dəmir yollarını, limanları
modernləşdirmək və sərhəd prosedurlarını sadələşdirməklə bunu 15
günə endirməkdir.
“Bu, şirkətlərimiz üçün xərcləri azaldacaq və Aİ vətəndaşları
üçün malları daha ucuz edəcək. Bu, iqtisadiyyatlarımızı inkişaf
etdirməyə kömək edəcək. Bu, həmçinin onilliklər davam edən
münaqişələrdən sonra regiondakı ölkələr arasında münasibətlərin
yaxşılaşdırılmasına və şərq qonşularımızın iqtisadiyyatlarının
gücləndirilməsinə töhfə verəcək”, – deyə o vurğuladı.
Marta Kos təşəbbüsün potensial təsirini İkinci Dünya
Müharibəsindən sonra Avropada kömür və polad inteqrasiyasının rolu
ilə müqayisə etdi və Orta Dəhlizin inkişafını Avropa Komissiyası
üçün prioritet adlandırdı.
“Etibarlı marşrutlar vasitəsilə etibarlı ticarət, enerji və
rəqəmsal əlaqələrin təmin edilməsi əsas məqsəd olaraq qalır”, –
deyə o, yekunlaşdırıb.
