Bakı. Trend:
Hollandiyanın ING Group şirkəti bu mərhələdə Azərbaycanın pul
siyasətini yumşaltmaq üçün başqa bir imkan görmür.
Trend xəbər verir ki, ING
Group Azərbaycanı “Yaxın Şərqdəki eskalasiyanın nisbi faydalanan
tərəfi” adlandırır, baxmayaraq ki, əsasən həcmdən daha çox
qiymətlərin artması hesabına.
“İxracatçı üçün neftin qiymətinin hər barel üçün əlavə 10 dollar
artması təxminən 3 milyard dollar (ÜDM-in 4%-i) əlavə illik ixrac
gəlirləri və 1,5-2 milyard dollar əlavə büdcə gəlirləri yaradır. Bu
fonda artıq 2026-2027-ci illərdə mənfi cari hesab balansı və ya
manatın devalvasiyası risklərini görmürük. İranın birbaşa qonşusu
kimi Azərbaycan müdafiə və təhlükəsizlik xərclərini artırmaq
ehtiyacı ilə üzləşə bilər. Lakin onun ümumi maliyyə vəziyyəti çox
güclü olaraq qalır: konsolidasiya edilmiş büdcə profisiti 2025-ci
ildə ÜDM-in 2,6%-ni təşkil edib və dövlət əmanətləri ÜDM-in 100%-ni
ötür”, – şirkətin hesabatında deyilir.
Eyni zamanda, ING artan inflyasiya riskləri barədə xəbərdarlıq
edir.
“Azərbaycanın idxalının təxminən 46%-i inkişaf etmiş ölkələrdən
və Yaxın Şərqdəki gərginliyin birbaşa təsir etdiyi ölkələrdən gəlir
və bu da iqtisadiyyatı idxal olunan inflyasiyaya qarşı həssas edir.
Qlobal ərzaq qiymətlərinin 10% artması inflyasiyaya təxminən 1,5
faiz bəndi əlavə edəcək ki, bu da 2025-ci ildə bir qədər
yüksəlmişdi. Bu fonda, bu mərhələdə daha da pul yumşaldılması üçün
heç bir imkan görmürük”, – hesabatda deyilir.
Həmçinin qeyd olunur ki, iqtisadi fəaliyyət artımı 2024-cü
ildəki 4,2%-dən 2025-ci ildə 1,4%-ə qədər əhəmiyyətli dərəcədə
yavaşlayıb.
“Bir qədər yavaşlama gözlənilsə də, enişin miqyası əvvəlki
proqnozları üstələdi. Nəqliyyat və digər sənaye seqmentləri də
daxil olmaqla, həm yanacaq, həm də qeyri-yanacaq sektorları təzyiq
altında qaldı. Yanacaq sektorunda istehsal qeyri-sabit idi.
İstehlakçı yönümlü sektorlar iqtisadiyyatın qalan hissəsindən daha
dayanıqlı olduğunu sübut etdi və ümumi yavaşlamanın yumşaldılmasına
kömək etdi.
Yavaşlama 2025-ci ildə geniş yayılmışdı, baxmayaraq ki, tikinti
və ticarət nisbi dayanıqlılıq göstərməyə davam etdi. Gələcəkdə,
maliyyə siyasəti həddindən artıq məhdudlaşdırıcı hala gəlməsə və
ABŞ, AB və Çin ilə ticarət münasibətləri inkişaf etməyə davam
edərsə, ÜDM artımının 2026-2027-ci illərdə 2-3% aralığına qayıda
biləcəyinə inanırıq. Yanacaq sektorunda əhəmiyyətli artım
potensialı tutum məhdudiyyətləri ilə məhdud olaraq qalır”, – ING
Group analitikləri qeyd edirlər.
Şirkət həmçinin vurğulayır ki, gəlir artımının azalması fonunda
ev təsərrüfatlarının istehlakı getdikcə kreditdən asılıdır.
“Real gəlir artımı müsbət olaraq qalsa da, istehlakı tam
dəstəkləmək üçün kifayət qədər güclü deyil və bu da ev
təsərrüfatlarını getdikcə daha çox pərakəndə kreditləşməyə məcbur
edir. Bu kreditlər hazırda ÜDM-in 15%-nə çatıb və real olaraq illik
5%-lik çoxillik minimum səviyyəyə enib.
Yanacaq sektorundan kənarda əhval-ruhiyyə ehtiyatlı şəkildə
yaxşılaşma əlamətləri göstərir. Yanacaq sektoru – son aylarda
qısamüddətli artım istisna olmaqla – ümumi sənaye artımına təsir
göstərməyə davam edir. Eyni zamanda, nisbətən yüksək sənaye etimadı
fonunda korporativ kreditləşmə artımının son zamanlar sabitləşməsi
qeyri-yanacaq sektorunda investisiya iştahının potensial bərpasına
işarə edir”, – hesabatda deyilir.
