Bakı. Trend:
Azərbaycan Respublikası Mərkəzi Bankının İdarə Heyətinin
qərarına əsasən uçot dərəcəsi 7%, faiz dəhlizinin aşağı həddi 6%,
faiz dəhlizinin yuxarı həddi isə 8% səviyyəsində dəyişməz
saxlanılıb.
Bu barədə Trend Mərkəzi Banka istinadən xəbər verir.
Faiz dəhlizi ilə bağlı qərarın qəbulu zamanı faktiki və
gözlənilən inflyasiyanın hədəf intervalı (4±2%) ilə uzlaşması,
qlobal iqtisadiyyat və maliyyə bazarlarındakı mövcud şərait, daxili
makroiqtisadi meyillər, eləcə də pul siyasəti qərarlarının real
sektora ötürücülüyünün xüsusiyyətləri əsas götürülüb.
Hazırda illik inflyasiya proqnozlaşdırılan trayektoriyaya yaxın
hərəkət edir. 2025-ci ilin sentyabrında 12 aylıq inflyasiya 5.7%
təşkil edib. İllik qiymət artımı qida məhsulları, alkoqollu içkilər
və tütün məmulatları üzrə 7.9%, ödənişli xidmətlər üzrə 5.3%,
qeyri-qida məhsulları üzrə isə 2.4% təşkil edib. İllik baza
inflyasiya 4.9% olub.
Beynəlxalq mühitdə qeyri-müəyyənliklərin hələ də qalması qlobal
əmtəə qiymətlərində də dalğalanmalara səbəb olur. Beynəlxalq
Valyuta Fondunun (BVF) məlumatına görə 2025-ci ilin sentyabrında
əmtəə qiymətləri indeksi illik 3.3% artmış, ərzaq və içki
qiymətləri indeksi isə 2.6% azalıb. BVF oktyabrda 2025-ci il üzrə
qlobal inflyasiya proqnozunu dəyişməz saxlayıb (4.2%), 2026-cı ilə
dair proqnozu isə cüzi artırıb (3.7%).
Xarici valyuta bazarında vəziyyət stabildir və burada ümumilikdə
təklif tələbi üstələyir. Son 7 ayda mübadilə şöbələri tərəfindən
nağd xarici valyutanın alışı satışını üstələyib. Rezident fiziki
şəxslərin əmanətlərinin dollarlaşma səviyyəsinin son 12 ayda 1.8
faiz bəndi azalaraq sentyabrda 29%-ə enməsi məzənnə ilə bağlı
gözləntilərin nikbin olduğunu göstərir. Valyuta bazarında
tarazlığın əsas amili olan xarici sektor göstəriciləri əlverişli
olaraq qalır. Dövlət Gömrük Komitəsinin məlumatına görə 2025-ci
ilin 9 ayında xarici ticarət balansının müsbət saldosu 1.8 mlrd.
ABŞ dolları təşkil edib. Pul baratları üzrə də xalis daxilolmaların
ötən ilə nəzərən müsbət dinamikası tədiyə balansının cari hesabının
profisitli olmasını dəstəkləyir. Mərkəzi Bankın 2025-ci ilin sonuna
cari hesabın profisiti üzrə proqnozu cüzi olaraq artırılma
istiqamətində dəyişdirilib. 2026-cı ilə isə cari hesabın
profisitinə dair proqnoz dəyişməz saxlanılıb.
Pul siyasəti alətləri maliyyə bazarlarında gedən proseslər və
bank sisteminin likvidlik mövqeyi nəzərə alınmaqla tətbiq edilir.
Ümumiyyətlə təminatsız pul bazarında aktivlik yüksək olmuş, 9 ayda
əqdlərin sayı ötən ilin müvafiq dövrünə nəzərən 16.1% artıb. Bu
bazarda faizlər Mərkəzi Bankın faiz dəhlizi daxilində, uçot
dərəcəsinə yaxın hərəkət edib. AZIR indeksinin orta günlük
səviyyəsi iyulda 7.15%, avqustda 6.97%, sentyabrda 6.96%, oktyabrın
ötən dövründə isə 6.89% olub. Mərkəzi Bank, əsasən 1 həftəlik açıq
bazar əməliyyatları ilə pul siyasətindən kənar amillərin AZIR-ə
təsirini minimallaşdırmağa çalışır. Avropa Yenidənqurma və İnkişaf
Bankının AZIR indeksinə bağlanmış manatla istiqrazlar yerləşdirməsi
bu indeksin maliyyə bazarlarında istinad dərəcəsi kimi rolunu daha
da artırır. Ötən iclasdan bəri gəlirlilik əyrisində və Mərkəzi
Bankın notları üzrə gəlirlilikdə də azalmalar baş verib. Eyni
zamanda, yeni cəlb edilmiş manatla depozit və yeni verilmiş kredit
faizlərində azalmalar qeydə alınıb. Bütün bunlara təsir edən mühüm
amillərdən biri cari ilin iyul ayında faiz dəhlizi
parametrlərindəki azalma olub.
Baza ssenarisinə əsasən, 2025-ci ilin sonuna və 2026-cı ildə
illik inflyasiyanın hədəf daxilində olacağı proqnozlaşdırılır. Belə
ki, baza ssenarisi üzrə oktyabr proqnozlarına görə illik
inflyasiyanın 2025-ci ildə 6%, 2026-cı ildə isə 5.7% olacağı
gözlənilir. İnflyasiya proqnozunun yuxarıya doğru dəyişdirilməsi,
əsasən təklif amilləri ilə bağlıdır.
Ötən iclasdan sonra inflyasiyanın risklər balansında
nəzərəçarpan dəyişiklik baş verməyib. Qlobal ticarət mühitindəki
qeyri-sabitlik əmtəə və maliyyə bazarlarında dalğalanmaları davam
etdirir. Əsas xarici risk mənbəyi olan idxal qiymətlərinin daxili
inflyasiyaya təsiri ticarət tərəfdaşlarında inflyasiya prosesləri
və nominal effektiv məzənnənin dinamikası ilə bağlıdır. Daxili risk
faktorları ilə bağlı qeyd olunmalıdır ki, yenilənmiş proqnozlar
növbəti dövrdə inflyasiyanın, əsasən, təklif – xərc amilləri
hesabına formalaşacağını göstərir. 2026-cı ilə dövlət büdcəsinin
ilkin parametrləri və kredit qoyuluşlarının illik artımının
səngiməsi məcmu tələbin izafi artımı riskini azaldır.
Faiz dəhlizinin parametrləri ilə bağlı növbəti qərar faktiki
inflyasiyanın istiqaməti, habelə xarici və daxili risk amillərinin
dinamikasından asılı olaraq veriləcəkdir. Mərkəzi Bank bundan sonra
da qiymət sabitliyini təmin etmək üçün sərəncamındakı bütün
vasitələrdən istifadə etməyə davam edəcəkdir.
Faiz dəhlizinin parametrləri ilə bağlı növbəti qərar barədə
məlumat 2025-ci il dekabr ayının 10-da ictimaiyyətə
açıqlanacaqdır.
