Bakı. Trend:
Azərbaycan “yaşıl” iqtisadiyyatın inkişafı üçün, o cümlədən,
bərpa olunan enerji, dayanıqlı nəqliyyat və dövri iqtisadiyyat
modelləri sahəsindəki imkanlar sayəsində böyük potensiala
malikdir.
Bunu Trend-ə
BMT-nin Ətraf Mühit Proqramının (UNEP) Avropa Regional Ofisinin
direktoru Arnold Kraylhuber bildirib.
“Azərbaycan daha geniş Cənubi Qafqaz və Xəzər dənizi regionunda
mühüm rol oynayır. Həqiqətən də, ölkənin iqtisadi artımını əsasən
karbohidrogenlər təmin edib, lakin Azərbaycan iqtisadiyyatını
şaxələndirməyi planlaşdırır. Bərpa olunan enerji, nəqliyyat
infrastrukturu və rəqəmsallaşdırmaya yatırımlar onun Avropa və
Asiya arasında əlaqələndirici mövqeyini daha da gücləndirə bilər,
həmçinin uzunmüddətli inkişaf hədəflərinə dəstək verərək iqtisadi,
sosial və ekoloji faydalar gətirə bilər”, – deyə o bildirib.
Arnold Kraylhuber qeyd edib ki, Azərbaycanda bir neçə sektor
böyük potensiala malikdir. “Bərpa olunan enerji xüsusilə günəş və
külək enerjisi kimi əhəmiyyətli resurslara görə seçilir, xüsusən də
Xəzər sahili bölgələrində. ‘Yaşıl’ nəqliyyat və logistikaya
investisiyalar, dayanıqlı limanların və dəmiryollarının inkişafı
aşağı karbonlu ticarətə töhfə verə bilər”, – deyə o əlavə edib.
O vurğulayıb ki, ümumilikdə dövri iqtisadiyyat modellərinin
təşviqi üçün potensial mövcuddur; bu modellər tullantıların həcmini
azalda və onların idarə olunmasını təkmilləşdirə bilər, məsələn,
təkrar emal sistemlərinin inkişafı, plastik istifadəsinin
azaldılması və istehsalçıların geniş məsuliyyət mexanizmlərinin
tətbiqi vasitəsilə.
“İqlim davamlı kənd təsərrüfatı, torpaqların bərpası və səmərəli
suvarma dayanıqlı kənd təsərrüfatı və torpaq idarəçiliyi metodları
arasında yer alır; bu, torpaq deqradasiya və səhralaşmanın
qarşısını almağa kömək edə bilər. Bundan əlavə, ekosistemlərin
bərpası və təbiət yönümlü həllər sahil zolaqlarının və su-bataqlıq
ərazilərin qorunmasını, meşə landşaftlarının bərpasını təmin edə,
iqlim dəyişikliklərinə adaptasiyanı dəstəkləyə və daşqın və
quraqlıq risklərini azalda bilər.
UNEP, BMT-nin Azərbaycandakı komanda üzvü olaraq , digər BMT
strukturları və hökumətlə sıx əməkdaşlıq edir.
Bu kontekstdə UNEP ekosistemlərin qorunması, iqlim dayanıqlığı
“yaşıl” iqtisadi artım və ədalətli keçid sahəsində strateji milli
prioritetlərin təşviqinə dəstək göstərəcək,” – deyə Arnold
Kraylhuber əlavə edib.
O vurğulayıb ki, bu vəzifələrin həyata keçirilməsi üçün 2030-cu
ilə qədər UNEP Azərbaycanı milli siyasətin və institusional
potensialın gücləndirilməsi, əsas sektorlar üzrə iqlim və ətraf
mühit risklərinə hazırlıq, cavab və davamlılığın artırılması
sahəsində dəstəkləməyə hazırdır.
“Belə tədbirlər ətraf mühitə təsirin qiymətləndirilməsi
sistemlərinin və strateji ekoloji qiymətləndirmənin
gücləndirilməsini, həmçinin sənaye emissiyalarının beynəlxalq
standartlara uyğun monitorinqi və hesabatlılığın
təkmilləşdirilməsini əhatə edir”.
Bu, öz növbəsində, daha təmiz istehsal texnologiyalarının
təşviqinə, enerji səmərəliliyinin artırılmasına və xüsusilə emal
sənayelərində su resurslarının məsuliyyətlə idarə olunmasına kömək
edəcək. Çirklənməyə nəzarət və kimyəvi maddələrin idarə olunması, o
cümlədən təhlükəli tullantıların izlənməsi də mühüm əhəmiyyət
daşıyır.
Bundan əlavə, özəl sektorun iştirakı şirkətlərin ekoloji
məlumatların açıqlanmasını, ESG (ekoloji, sosial və korporativ
idarəetmə) təcrübələrinin inkişafını, həmçinin karbon
qiymətləndirmə mexanizmlərindən və ya daxili karbon uçotundan
istifadəni əhatə edə bilər. Bu səylər həm tənzimləyicilərin, həm də
sənaye nümayəndələrinin peşəkarlığının artırılması ilə müşayiət
olunmalıdır”, – deyə A. Kraylhuber bildirib.
O qeyd edib ki, Azərbaycan başqa ölkələr kimi öz resursları,
ehtiyacları və gələcəyə baxışına əsaslanaraq dayanıqlı inkişaf
yolunu seçməlidir.
“Azərbaycanın COP29 iqlim konfransının təşkilatçısı kimi
irsindən yararlanaraq, bu yol bərpa olunan enerji mənbələrinin
sürətlə tətbiqini təşviq edən siyasət və özəl sektorla
tərəfdaşlıqlar vasitəsilə həyata keçirilə, həmçinin iqlim
məqsədləri milli inkişaf strategiyalarına inteqrasiya oluna
bilər.
Həmçinin, “yaşıl” maliyyələşmə alətləri, məsələn, “yaşıl”
istiqrazlar, qarışıq maliyyələşmə və iqlim fondlarının
genişləndirilməsi, eləcə də emissiyalar, ekosistemlərin vəziyyəti
və çirklənmə üzrə məlumat sistemlərinin inkişafı nəzərdən keçirilə
bilər.
Bundan əlavə, təmiz texnologiyalar sahəsində innovasiyaların və
kiçik və orta sahibkarlığın dəstəklənməsi, habelə dairəvi
iqtisadiyyat həlləri üçün dövlət-özəl tərəfdaşlıqların inkişafı
“yaşıl” artıma töhfə verə bilər”, – deyə A. Kraylhuber əlavə
edib.
Onun sözlərinə görə, UNEP həmçinin Xəzər dənizinin ekoloji
mühitinin qorunmasına dair Tehran Konvensiyası çərçivəsində
Xəzəryanı dövlətləri dəstəkləyir və buna görə də ümumi ekosistemlər
üzrə regional əməkdaşlığın daha da gücləndirilməsinə çağırır.
“Nəhayət, Azərbaycan əhalisinin inklüziv “yaşıl” artımdan,
qorunan ekosistemlərdən və iqlim dayanıqlığından daha çox
faydalanması üçün milli siyasətin dayanıqlı inkişafın uzunmüddətli
məqsədləri və Azərbaycanın, o cümlədən Paris Sazişi çərçivəsində
müəyyənləşdirdiyi milli töhfələri və digər çoxtərəfli ekoloji
sazişlərdə iştirak etdiyi ekoloji vəzifələr ilə uyğun olması
vacibdir”, – deyə A. Kraylhuber yekunlaşdırıb.
